იგი ისედაც ლეგენდა იყო... ნეტავ, როგორ უნდა დაიწეროს დავით წერედიანის ცხოვრების წიგნი? – არ არსებობს ადამიანი, რომელიც იცნობდა დავით წერედიანს და ეს შეკითხვა არ გაუჩნდება, როდესაც რომელიმე კოლეგის მსგავსგადაწყვეტილებას შეიტყობს, თუნდაც ეს კოლეგა ბიოგრაფიული რომანის ჟანრის დიდოსტატი როსტომ ჩხეიძე იყოს.
ემპირიული თვალსაზრისით, მართლაც შესამჩნევად მწირი ბიოგრაფია გამოვა, რომელიც არც თავგადასავლებით არის მდიდარი და არც ისეთი სკანდალებით, რაც შეიძლება ბიოგრაფიული რომანის ხერხემლად გამოგვადგეს.
ადამიანმა მთელი ცხოვრება საკუთარ ოთახში გამოკეტილმა, თავის საწერ მაგიდასთან მიყუჟულმა, განდეგილის შრომაში გაატარა. არც ბოჰემური ყოფისთვის ეცალა და არც იმ ნაირნაირი სკანდალებისათვის, საიდანაც პოეტები შემოქმედებით ენერგიასაც იღებენ და საკუთარი არსებობის ლეგენდასაც ქმნიან, რომელიც ჯერ საზოგადოებაში მათზე წარმოდგენას აყალიბებს და მერე – ნოყიერ ნიადაგს ქმნის მათი საუკუნო უკვდავებისათვის. ის კი არა, რამდენი პოეტი ვიცი, ვისი ლეგენდაც თვალშისაცემად აჭარბებს ხოლმე მათსავე ცხოვრებას, მათი შემოქმედების რეალურ ღირებულებასა და მნიშვნელობას. არის ერთი ქუხილი და ჭახანი, რასაც, ძირითადად, თვითონ ეს პოეტები იწვევენ ხოლმე საკუთარ ეგოზე თვითშეფასების შეჯახებით. მაგრამ გამოხდება ცოტა ხანი და ხმა, რომელიც ზეციური და ღვთაებრივი გრგვინვა გვეგონა, დიდი მომავლისა და არაჩვეულებრივ გარდაქმნათა მაუწყებელი, მუცლის ქარების სასაცილო ბუყბუყი აღმოჩნდება... მეტი არაფერი...
ეს – ზოგადად, ლეგენდებსა და ლეგენდის მთხზველებზე, თორემ დავით წერედიანს ერთი წამითაც არ უფიქრია საკუთარი თავის ლეგენდად გადაქცევა. პირიქით, თითქოს საგანგებოდ გაურბოდა ყოფითი ცხოვრების ნებისმიერი დეტალის გახმაურებას, სიჩუმე ერჩივნა, დიდი დუმილის ყური, რომლითაც წარსულის ჩურჩულიც ჩაესმოდა და მომავლის დამაიმედებელი მაჯისცემაც. სადაც მიწის გუგუნიც მკაფოდ ესმოდა და ზეცის შრიალიც და ეს ორივე მერე უნდა გაზავებულიყო ერთმანეთში უდიდეს პოეზიად, ლექსებად, თარგმანებად...
ამიტომაც ამჯობინებდა სიმარტოვეს ადამიანთა საზოგადოებას, რომელთაც თითქოს საგანგებოდ თავიდან ირიდებდა. ეს ზოგადად, თორემ უმეგობრო, უხასიათო კაციც ნამდვილად არ ყოფილა. ძნელად ვინმეს თუ გადაუშვებდა საკუთარი სამყაროს ზღურბლზე. ძნელად თუ დარწმუნდებოდა ვინმეს თვითმყოფად ნიჭიერებაში, თორემ თუკი ასეთი სასწაული მოხდებოდა, მერე ნიჭიერი კაცის არც დავით წერედიანზე თავგამოდებული დამცველი და გულშემატკივარი შემხვედრია და არც მასზე დიდი მაქებარი სხვათა ნამდვილად ღირებული შემოქმედებისა. ბევრი ლაპარაკი არც მაშინ უყვარდა, თუმცა ერთს იტყოდა და ისეთს, სხვის ათასს რომ მთელი მარადისობით აღემატებოდა.
ისეთი გრძნობა მქონდა, რომ დავით წერედიანი მხოლოდ ასეთ სულიერ შეხებებს გამოჰყავდა თავისი შემოქმედებითი იზოლაციიდან. სიტყვის არაჩვეულებრივი მგრძნობელი და, რაც მთავარია, მსოფლიო ლიტერატურის საუკეთესო მცოდნე რას ანდა ვის უნდა გაეკვირვებინა, მაგრამ სადმე, რომელიმე პოეტთან ერთი პწკარიც რომ გამოერჩია, რასაც თავისი ამ დიდი თვალსაწიერიდან სიახლედ, მოულოდნელობად აღიქვამდა, მერე ამ პოეტის სამუდამო დამფასებლად რჩებოდა და არასოდეს ერიდებოდა თავისი აზრის გამოთქმას, აღნიშვნას და საამისოდ არ დაგიდევდათ საზოგადოებაში შექმნილ გინდ პოზიტიურ და გინდაც ნეგატიურ წარმოდგენას, საერთოდ მასის იარლიყებს, რომელთა ჩამოშორებასაც ხშირად ამა თუ იმ ადამიანის არათუ მთელი სიცოცხლე, არამედ მისი სიკვდილიდან კარგა ხნის გავლა, ბევრი წყლის ჩავლა ესაჭიროება.
აზროვნების ამგვარი წესისათვის, ზოგადად, ეჭვშეუვალი ავტორიტეტები არ არსებობს. ყველაფერი გადამოწმებას, კრიტიკულ გადახედვას ექვემდებარება და ხშირად ვერც იმას მოაწონებ, რითაც მასა, ეს უცებ აღტაცებადი ჯამაათია აღფრთოვანებული.
ამ აღფრთოვანებას კი დავით წერედიანი საკუთარ ელვარე სტრიქონს აგებებდა:
რა ჩემი საქებარია,
რასაც აქებენ სხვანი....
და რა დასამალია, და თვით დავით წერედიანმაც კარგად იცოდა, რომ ეს სტრიქონი იყო საკუთარი თავისათვის გამოტანილი უმძიმესი განაჩენი, ამქვეყნიურ ურთიერთობებზე უარის თქმა და, ვინ იცის, ეგებ ყველაზე ღირსეული, მაგრამ ყველაზე ტრაგიკული შემოქმედებითი ხარაკირიც იმ ქვეყანაში, სადაც ყველაფერს მაამებლობა, პირფერობა, ზოგჯერ სრულიად შემთხვევით აღზევებულ ადამიანებთან დროული და თუნდაც დროებითი ანგარებიანი დაძმობილება განსაზღვრავს. ამ საზოგადოების არსებობის პრინციპი – „ რასაც მომისვამ ხელზეო, იმას წაგისვამ ყელზეო“ – საფუძველშივე გამორიცხავს ყოველგვარ გულწრფელობას, სიმართლეს, შესაბამისად პიროვნული თუ ადამიანური არჩევანის არსებობას და ემსგავსება ქოთანს, რომელსაც ყურს საითაც გინდა იქით, გამოაბამ, ოღონდ ამ ყურს ის გააგონო რაც მხოლოდ მის პატრონს ეამება.
და თუხთუხებს ქოთანი მერკანტილური ვნებების, ტყუილის, ცრუ ქებისა და არაგულწრფელი შეფასებების ცეცხლით და ამ თუხთუხში აღარ ისმის სიმართლის ხმა, რომელიც ღვთაევბრივი სიმარტოვის ნიადაგზე ამოზრდილი პოეზიის გულიდან წკრიალებს.
ამიტომაც შეიყუჟა დავით წერედიანი საკუთარ ოთახში, ამიტომაც გადაიტანა ყველა დიდი ადამიანური დრამა, პირადი ცხოვრების ყოველგვარი შესაძლო ქარიშხალი საწერ მაგიდაზე, რომელიც მისთვის მიწის ზურგად, ბრძოლის ველად, დასაყუდებელ უდაბნოდ, მტევანდასხმულ ვენახად და უიშვიათესი ჯიშის ხორბლის მოსამკელ ყანად გადაიქცა. ამ სივრცეში კი უკვე მხოლოდ იმ ადამიანებს, იდეებს, ფიქრებსა და განზრახვებს უშვებდა,