თავი I
ბევრი ვიფიქრე, საიდან დამეწყო თხრობა, და ბოლოს არჩევანი ერთ-ერთ ოთხშაბათზე შევაჩერე, როდესაც შინ, ლანჩზე შევიკრიბეთ. მართალია, საუბარი იმ თემას არ შეეხებოდა, რაც ახლა უნდა გიამბოთ, მაგრამ იყო მასში ორიოდე ეპიზოდი, რომელმაც განვითარებულ მოვლენებზე განსაზღვრული ზეგავლენა მოახდინა.
როდესაც მოხარშული საქონლის ხორცი დავჭერი, ჩემს ადგილს დავუბრუნდი და სასულიერო პირისთვის შეუფერებელი სიფიცხით განვაცხადე, ვინც პოლკოვნიკ პროტეროს მოკლავს, ქვეყანას უდიდეს სამსახურს გაუწევს-მეთქი.
დენისმა, ჩემმა ახალგაზრდა დისშვილმა, მაშინვე მომახალა:
– ამ სიტყვებს მაშინ გაგიხსენებენ, როდესაც მაგ ბებერს სისხლის გუბეში აღმოაჩენენ. ამას მერიც დაადასტურებს. არა, მერი? იტყვის, როგორ აქნევდით დანას მრისხანე სახით.
მერიმ, რომლისთვისაც მღვდლის სახლში მუშაობა ერთგვარი ტრამპლინია უკეთეს და უფრო მაღალანაზღაურებად სამსახურში მოსაწყობად, ხმამაღლა, საქმიანი კილოთი განაცხადა: „მწვანილიო“, და გამძვინვარებული სახით დაახეთქა გაბზარული თეფში დენისის ცხვირწინ.
– დენისმა თავი მოგაბეზრა, არა? – თანაგრძნობით მკითხა ცოლმა.
პასუხის თქმა ვერ მოვახერხე – მწვანილის შემდეგ მერიმ ახლა მე მომიტანა სახესთან ნახევრად უმი და უსიამოვნო შესახედაობის ცომის გუფთით სავსე თეფში. ძლივს მოვასწარი „გმადლობ, არ მინდა“-მეთქის თქმა, რომ იქვე დამიგდო და ოთახიდან ისარივით გავარდა.
– რა სამწუხაროა, რომ ასეთი საშინელი დიასახლისი ვარ, – ჩაილაპარაკა ჩემმა ცოლმა და მის ხმაში გულწრფელი სინანული მომესმა.
მზად ვიყავი, დავთანხმებოდი. მას ხომ გრიზელდა (გრიზელდა – გერმანული წარმოშობის სახელი. ნიშნავს მებრძოლ ქალიშვილს; ქვას.) ჰქვია – უაღრესად შესაფერისი სახელი მღვდლის ცოლისთვის. მაგრამ რაც შეეხება სხვა თვისებებს... თვინიერების ნასახიც კი არ გააჩნდა.
ყოველთვის იმ აზრს ვემხრობოდი, რომ მღვდელს ცოლი არ უნდა მოეყვანა. ჩემთვის ახლაც საიდუმლოა ის, თუ რამ წამომიარა, როდესაც ოცდაოთხი საათის გაცნობილ ქალს ხელი ვთხოვე. მანამდე ვფიქრობდი, რომ ქორწინება მნიშვნელოვანი ნაბიჯი იყო, რომელსაც ხანგრძლივი ფიქრი და განსჯა სჭირდებოდა, გემოვნებისა და ჩვევების მსგავსება კი – მისი უმნიშვნელოვანესი ფაქტორი.
გრიზელდა ჩემზე თითქმის ოცი წლით უმცროსია. იგი ძალიან ლამაზია, მაგრამ სერიოზულობა მისთვის სრულიად უცხოა. რიგიანად ვერაფერს აკეთებს და მასთან ერთად ცხოვრება არცთუ ადვილია. ჰგონია, რომ ჩემი მრევლი მის გასართობად და თავშესაქცევად არსებობს. არაერთხელ ვცადე მისი გარდაქმნა, მაგრამ ამაოდ. ახლა კი უფრო მეტად, ვიდრე ოდესმე, დარწმუნებული ვარ, რომ სასულიერო პირისთვის დაუქორწინებლობა საუკეთესო გზაა. ამის შესახებ გრიზელდასაც გადავუკარი რამდენჯერმე სიტყვა, მაგრამ მსგავსი აზრები მასში მხოლოდ სიცილს იწვევდა.
– ჩემო ძვირფასო, – ვუთხარი მე, – შენ რომ სულ ცოტა მოგენდომებინა...
– განა არ მოვინდომე? – მიპასუხა მან, – მაგრამ რაც მეტს ვცდილობ, უარესი გამომდის. როგორც ჩანს, ბუნებით არ ვარ დიასახლისი. გადავწყვიტე, ეს საქმე მერის გადავულოცო და ის აზრი გავითავისო, რომ ზოგიერთ უხერხულობასთან შეგუება და საძაგელი საჭმლის ჭამა მომიწევს.
– საკუთარ ქმარზე თუ იფიქრე, ჩემო კარგო? – ვუსაყვედურე მე და ეშმაკს მივბაძე, საღვთო წერილს თავისი ზრახვების სასარგებლოდ რომ ციტირებდა: – თვალყურს ადევნებს, რაც მის სახლში ხდება (ბიბლია, „იგავნი სოლომონისა“, 31:27.)...
– აჯობებს, იმაზე იფიქრო, როგორ გაგიმართლა, ლომების საჯიჯგნი რომ არ გახდი, – სწრაფად გამაწყვეტინა გრიზელდამ, – ან კოცონზე არ დაგწვეს. ღირს კი, ამასთან შედარებით ალიაქოთის ატეხა უგემური საჭმლის, გადაუწმენდავი მტვრისა და გამოუგველი მკვდარი ბზიკების გამო? მოდი, პოლკოვნიკ პროტეროზე მიამბე. ადრეულ ქრისტიანებს ის უპირატესობა მაინც ჰქონდათ, რომ მნათე (მნათე – არჩევითი თანამდებობის პირი ანგლიკანურ მრევლში, რომელსაც ეკლესიის საკუთრებაზე თვალყურის დევნება აკისრია.) არ ჰყავდათ.
– გაბღენძილი, ბებერი ხეპრე, – თქვა დენისმა, – ტყუილად როდი გაექცა პირველი ცოლი.
– არ ვიცი, სხვა რაღა დარჩენოდა, – მიუგო ჩემმა ცოლმა.
– გრიზელდა, – მივმართე მკაცრად, – ასეთ საუბარს ვერ შევეგუები.
– ძვირფასო, – მითხრა ცოლმა ალერსიანად, – მომიყევი მის შესახებ. რა მოხდა, რატომ ატყდა ერთი ამბავი? იმიტომ ხომ არა, რომ მისტერ ჰოუზი ყოველ წამს წელში იხრება, თავს აქნევს და პირჯვარს იწერს?
ჰოუზი ჩვენი ახალი მღვდელია. სამ კვირაზე მეტია, რაც ჩვენს სამწყსოში მოვიდა, ეკლესიის ყველა წესს ზედმიწევნით ასრულებს და პარასკეობით მარხულობს. პოლკოვნიკი პროტერო კი ყოველგვარი რიტუალის სასტიკი წინააღმდეგია.
– ამჯერად არა. თუმცა ესეც ახსენა. არა, ყველა უსიამოვნება მისის პრაის რიდლის გაუბედურებულ, ერთგირვანქიან ბანკნოტს მოჰყვა.
მისის პრაის რიდლი ჩემი კონგრეგაციის (კონგრეგაცია – აქ: გაერთიანება, ორგანიზაცია.) ღირსეული წევრია. თავისი ვაჟიშვილის გარდაცვალების წლისთავთან დაკავშირებულ დილის წირვაზე შეწირულობის ყუთში ერთგირვანქიანი კუპიურა ჩააგდო. მოგვიანებით, როდესაც მრევლისთვის შემომწირველთა სია გამოქვეყნდა, მან ძალიან განიცადა ის
ჩუქება
