1.
1828 წლის გაზაფხულზე, მგონი სულთმოფენობა დღეს, ქალაქ თფილისში საპყრობილიდან გაათავისუფლეს ოცდაექვსი წლის აზნაური ფავნელი, ნაცნობ-მეგობართა შორის ბადუნად წოდებული.
აზნაურს საპყრობილის საგანგებო ოთახში დაუბრუნეს თავისი აღჭურვილობა: ვერცხლით მოსირმული ქამარი, ვერცხლისავე ხანჯალი და ქარქაშმოვერცხლილი ხმალი სპარსული ფოლადისა: სულ საგვარეულო ნივთები. ასევე საპირისწამლეც, ვერცხლშივე გალამაზებული, რომელსაც ჯერ კიდევ ასდიოდა დენთის სუნი.
საპყრობილე ციხე სულაც არ იყო, არამედ მხოლოდ სამხედრო ყაზარმები. საქართველოს დაპყრობის მეოთხედი საუკუნის თავზე რუსებს ჯერ კიდევ არ აეშენებინათ ციხე თფილისში: ალბათ საჭირო არ იყო და იმიტომ. მხოლოდ სადილეგე ორმოები იყო ძველი ციხესიმაგრის ეზოში და ეს კმაროდა.
მაგრამ ახალგაზრდა ფავნელს, როგორც აზნაურს, საერთო დილეგში ვერ ჩააგდებდნენ, ვინაიდან ის კეთილშობილი სისხლისა იყო და ასეთებისთვის ყაზარმებში პატარა ოთახები გამოიყენებოდა ხოლმე.
ეს გათავისუფლება მოულოდნელი იყო: ჩანს, ვიღაცამ ძალიან მოიწადინა და მთელი გულით იშუამდგომლა გენერალ-გუბერნატორთან, ანდა კიდევ უფრო მაღლა, მთავარმართებელთან, თორემ ამ ამბავს ისეთი პირი არ უჩანდა, რომ ტუსაღს ძალიან მალე გაათავისუფლებდნენ. მეტიც, ნახევარზე თმასაც გადაპარსავდნენ და ცალ ულვაშსაც ჩამოკრეჭდნენ, როგორც რუსთა წესი იყო დამნაშავის მიმართ და დაბორკილს გაუშვებდნენ ციმბირში ვინ იცის, რამდენი ხნით.
თფილისში მაშინ ზღაპრები დადიოდა ციმბირზე: საშინელი ზღაპრები ყინულისა და მძიმე ხუნდების შესახებ. ანჩისხატის ეკლესიაში ერთი მღვდელი ქადაგებდა, ჯოჯოხეთი სწორედ ციმბირიაო.
მაინც კარგია, როცა დიდი და გავლენიანი ნათლიები გყავს. ახალგაზრდა ფავნელმა არაფერი იცოდა თავისი გათავისუფლების უკანა ლაპარაკების, მაგრამ რახან გაათავისუფლეს, იქ დიდხანს აღარ გაჩერებულა: მხოლოდ პოლკოვნიკის კაბინეტში შეიყვანეს, ჯერაც იარაღაუსხმელი და იქ კი კუშტი, ლურჯსამოსიანი კაცი დაუხვდა, რომელიც ადრევე ენახა, მაგრამ მისი გვარი ვერ დაემახსოვრებინა. ეს კაცი პოლკოვნიკი იყო, რომელსაც არაერთხელ დაეკითხა ფავნელი.
პოლკოვნიკმა საბურნუთე ხმაურით დაკეცა და რუსულად უთხრა:
– თქვენ გათავისუფლებული ხართ, მისი უმაღლესობის ჩარევით... უმადლოდეთ თქვენს ქართველებს, რომლებმაც ხელიდან გამოგვგლიჯეს თქვენი თავი. მძიმე სასჯელი გეკუთვნით... ხელი მოაწერეთ ამ ქაღალდებს... რუსული ხომ გესმით?
ბადუნა ფავნელმა გაიღიმა, რადგან ბევრი ვერაფერი გაიგო პოლკოვნიკის ნალაპარაკევისა, მაგრამ მაგიდას მაინც მიუჯდა და იქ დალაგებულ ქაღალდებს დახედა, რომელთა შინაარსიც ასევე არ ესმოდა.
– ხელი მოაწერეთ... – თქვა პოლკოვნიკმა, – ამ ქაღალდით თქვენ კატორღას გადარჩით, მაგრამ ათ წელიწადს გამოუსვლელად უნდა იცხოვროთ თქვენს სოფელში. თფილისი, ან ყოველივე სხვა ადგილი თქვენთვის დაკეტილია.
ახალგაზრდა აზნაურმა ესეც ვერ გაიგო ხეირიანად, მაგრამ მიხვდა, რომ ათავისუფლებდნენ და ქაღალდის კიდეზე ქართულად დაწერა: ყაბული ვარ.
პოლკოვნიკმა იფიქრა, რომ ეს მისი ხელმოწერაა, ფავნელმა კი ნეკიდან ბეჭედი წაიძრო და ოთახში მიმოიხედა, რათა სადმე ნახშირი ეპოვა და ქაღალდისთვის ჩვეული წესით პირადი ბეჭედი დაეკრა. მშვიდად წამოდგა, კედლის ღუმელი გამოაღო და ბეჭედი შიგ გაატარ-გამოატარა.
პოლკოვნიკი მრისხანედ უმზერდა.
ფავნელმა ქაღალდს მოქნეულად დასცა ბეჭედი, მერე ისევ თითზე წამოიცვა და წამოდგა.
– მიბრძანდით, – თქვა პოლკოვნიკმა და თავის მაგიდას მიუჯდა.
ფავნელმა თითქოს თავი დაუკრაო, გატრიალდა და გავიდა. კართან თოფიანი ელოდა, ის გაუძღვა სხვა ოთახისკენ, სადაც იარაღი დაუბრუნეს.
– დამბაჩა? – იკითხა ნატუსაღარმა, – დამბაჩა.
რუსებმა ერთმანეთს გადახედეს და თავი გააქნიეს.
დამბაჩა არ დაუბრუნეს.
დილა იყო. ყაზარმების ალაყაფს გარეთ კი, წყლის მეორე ნაპირზე, ქალაქი თფილისი ჩანდა.
ჩუქება
