დედოფალი მარგო

I - ბატონი დე გიზის ლათინური ენა ორშაბათს, 1572 წლის თვრამეტ აგვისტოს ლუვრში დიდი ზეიმი იყო.
მეფის უძველესი სასახლის დღენიადაგ ჩაბნელებული ფანჯრები თვალისმომჭრელად ჩახჩახებდა; როგორც კი ცხრა საათი მოატანდა და სენ-ჟერმენ-ლ’ოქსერუას სამრეკლოზე ცხრაჯერ ჩამოკრავდნენ, სასახლის ახლომახლო ქუჩები და მოედნები, ჩვეულებრივ, ცარიელდებოდა ხოლმე, მაგრამ ახლა, შუაღამითაც კი, ხალხით იყო გაჭედილი.
ამ უკუნ ღამეში მრისხანე, ერთად შეჯგუფებული, აჩოჩქოლებული ხალხი აბობოქრებულ, მოქუფრულ ზღვას ჰგავდა, საიდანაც თითქოს აგორებული ზვირთების გუგუნი მოისმოდა. ხალხის ზღვა მოსდებოდა სანაპიროს, აევსო ფოსე-სენ-ჟერმენისა და ასტრიუს ქუჩები, ენარცხებოდა ლუვრის კედლებსა და მის წინ აღმართულ ბურბონის სასახლის საყრდენს.
მიუხედავად იმისა, რომ ზეიმი სამეფო გახლდათ, და იქნებ ამის გამოც ხალხი, რომელიც ამ ზეიმზე მარტოოდენ მაყურებელი იყო, რაღაც ავის მომასწავებელ წინათგრძნობას შეეპყრო. მას სჯეროდა, რომ ეს ზეიმი მხოლოდ საწყისი იყო ერთი კვირით გადადებული სხვა ზეიმისა, სადაც მას კიდევაც მიიწვევდნენ და კარგადაც მოალხენდნენ.
სამეფო კარი მეფე ანრი II-ის ასულის, მეფე შარლ IX-ის დის, მარგარიტა ვალუასა და ნავარის მეფის, ანრი ბურბონის ქორწილს იხდიდა. დილით ბურბონელმა კარდინალმა აღასრულა საქორწილო წეს-ჩვეულება, საფრანგეთის მეფის ასულთათვის დაწესებული, ჯვარი დასწერა მექორწინეებს პარიზის ღვთისმშობლის ტაძრის კარიბჭესთან აღმართულ ნაგებობაზე.
ამ ქორწინებამ ყველა გააოცა, ზოგიერთები კი, სხვებზე ნათლად რომ ხედავდნენ ყოველივეს, ძლიერ ჩააფიქრა. ამ დროისთვის ერთმანეთის მოძულე ორი ისეთი პარტიის დაახლოება, როგორიც პროტესტანტებისა და კათოლიკეების პარტიები იყო, შეუძლებლად მიაჩნდათ. ისმებოდა საკითხი, როგორ შეიძლებოდა ახალგაზრდა პრინც კონდეს მეფის ძმისთვის, ანჟუს ჰერცოგისთვის, ეპატიებინა მონტესკიეს მიერ მამის მოკვლა ჟარნაკში, ანდა ახალგაზრდა ჰერცოგ გიზს ადმირალ კოლინისთვის შეერჩინა პოლტრო დე მერეს მიერ მამის მოკვლა ორლეანში. კიდევ მეტი: ჟანა ნავარელი, უნებისყოფო ანტუან ბურბონის მამაცი მეუღლე, თავისი ვაჟი, ანრი, საფრანგეთის მეფის ასულს რომ გაურიგა, სულ ორიოდე თვის წინ გარდაიცვალა. ამ მოულოდნელმა სიკვდილმა მითქმა-მოთქმა გამოიწვია. უმეტეს ადგილებში ჩურჩულებდნენ, აქა-იქ კი ხმამაღლა ლაპარაკსაც არ ერიდებოდნენ, ნავარელმა დედოფალმა რაღაც საშინელი საიდუმლოება იცოდაო. იმის შიშით, რომ ეს საიდუმლოება არ გამჟღავნებულიყო, ეკატერინე მედიჩიმ იგი სურნელოვანი ხელთათმანებით მოწამლა. ეს ხელთათმანები ეკატერინეს ერთმა ფლორენციელმა კაცმა, სახელად რენემ დაუმზადა, ამ საქმის დიდ ოსტატად რომ იყო ცნობილი. ამ მითქმა-მოთქმას აძლიერებდა ის ამბავი, რომ დედოფლის სიკვდილის შემდეგ მისი ვაჟის თხოვნით, ორ ექიმს, მათ შორის სახელგანთქმულ ამბრუაზ პარეს, დედოფლის სხეულის გაკვეთა და გამოკვლევა დაევალა, მაგრამ ექიმებს ტვინისთვის ხელი არ უნდა ეხლოთ. რამდენადაც ჟანა ნავარელი სურნელებით იყო მოწამლული, დანაშაულის კვალი მხოლოდ ტვინში შეიძლებოდა აღმოეჩინათ. დიახ, დანაშაულისა, რადგან ჩადენილ ბოროტებაში ეჭვი არავის ეპარებოდა.
მაგრამ ყველაფერი ამით როდი მთავრდებოდა: მეფე შარლი მტკიცედ, თითქმის ჯიუტად მიისწრაფოდა ამ ქორწინებისკენ, რომელსაც არა მარტო მშვიდობა უნდა დაემყარებინა საფრანგეთში, არამედ ფრანგ ჰუგენოტთა თავკაცები მიეზიდა პარიზში, რამდენადაც ქალი კათოლიკური რელიგიის წარმომადგენელი იყო, ხოლო ვაჟი – პროტესტანტული რელიგიისა, ქორწინების ნებართვა რომის პაპისთვის, გრეგორი XIII-ისთვის უნდა გამოეთხოვათ. ნებართვა იგვიანებდა, რაც აწ განსვენებულ ნავარის დედოფალს ძალიან აწუხებდა. ერთ დღეს დედოფალმა თავისი შიში შარლ IX-ს გაუმჟღავნა, ვაითუ, ნებართვა სულ არ მოვიდესო, მაგრამ მეფემ მიუგო:
– დარდი ნუ გაქვთ, ძვირფასო ბიცოლა. მე თქვენ პაპზე მეტად გცემთ პატივს, ჩემი და კი იმაზე მეტად მიყვარს, ვიდრე შიში მაქვს პაპისა. მე ჰუგენოტი არა ვარ, მაგრამ არც სულელი, და თუკი ბატონი პაპი გამოლენჩდება, მარგოს ხელს ჩავკიდებ და თქვენს შვილზე პროტესტანტული წესით ჯვარს მე თვითონ დავწერ.
ეს სიტყვები ლუვრიდან ქალაქში გავრცელდა, რამაც ძალიან გაახარა ჰუგენოტები, მაგრამ მეტისმეტად შეაფიქრიანა კათოლიკეები, ჩუმ-ჩუმად რომ კითხულობდნენ, მართლა გვიღალატა მეფემ თუ კომედიას თამაშობს და ერთ მშვენიერ დღეს თუ ღამეს ამ თამაშს მოულოდნელად დააგვირგვინებსო.
განსაკუთრებით გაუგებარი იყო შარლ IX-ის დამოკიდებულება ადმირალ კოლინისადმი, ხუთი თუ ექვსი წელი სასტიკად რომ ებრძოდა მეფეს: ამ დაახლოებამდე მეფე ას ორმოცდაათი ათას ეკიუს ოქროთი შეჰპირდა იმას, ვინც კოლინის თავს მოუტანდა. ახლა კი ლამის მის სახელს იფიცებდა, მამას ეძახდა და ყველას გასაგონად ამბობდა, ფლანდრიასთან მომავალი ომის ხელმძღვანელობას მხოლოდ მას მივანდობო. თვით ეკატერინე მედიჩიც კი, აქამდე რომ წარმართავდა უფლისწულის მოქმედებას, მის ნებისყოფას, თვით მის განზრახვასაც კი, შეშფოთდა, და არცთუ უსაფუძვლოდ: მოჭარბებული გულახდილობით გატაცებულმა შარლ IX-მ ადმირალთან ფლანდრიის ომზე საუბრის დროს თქვა:
– მამავ ჩემო, აქ ერთი ამბავია, რომელიც დიდ სიფრთხილეს მოითხოვს: როგორც მოგეხსენებათ, დედა-დედოფალი ცხვირს ყველგან ყოფს, მაგრამ ამ საქმისა ჯერ არაფერი იცის, ამიტომაც, ეჭვი რომ ვერ მიიტანოს, იგი საიდუმლოდ უნდა