ახალი საუკუნის მიჯნაზე მაშინ, როცა უკანასკნელი დიდი იმპერია დაიშალა და ათასობით ოჯახმა ვალების გამო საცხოვრებელი დაკარგა, ჩვენც მოგვიხდა იმ სავანის მიტოვება, სადაც არაერთგზის განგვიცდია სიხარული თუ მწუხარება, სადაც ყოველი კუთხე ჩვენი ცხოვრების ეპიზოდებს ინახავდა და ჰაერი ოჯახური სიმყუდროვით იყო გაჯერებული. ვტოვებდით ჩვენი სიმშვიდის ნავთსაყუდელს და თან მიგვქონდა მასთან განშორების ტკივილი. მივდიოდით ჩვენთვის უცხო გარემოში, სადაც ვერასოდეს მოვიპოვებდით სიმშვიდეს, მაგრამ სხვა გზა არ იყო, რამე თუ ბედისწერამ გვარგუნა ეს მძიმე ხვედრი.
ჩვენი დიდი ბინის შემდეგ მცირე ოროთახიანი ვიქირავეთ. არ ვიცოდით როგორ მოგვეთავსებინა თითქმის მახევარი საუკუნის მანძილზე ჩვენი ოჯახის მიერ შენაძენი ნივთები; ზოგი უკვე უსარგებლო, მაგრამ გადასაგდებად ვერგამეტებული, რომელთაც უკავშირდებოდა მოგონებათა წყება.
ახალ ბინაში გადასვლამდე, კარგად დავასუფთავეთ სახლის კედლები, იატაკი... აივანზე, განჯინაში სხვადასხვა ნივთებს წავაწყდი. ალბათ ბინის წინა მდგმურების მიერ დატოვებულთ. უმეტესობა მაშინათვე გადავყარე, მუყაოს მცირე ზომის ყუთში კი იასამნისფერი ლენტით ჯვარედინად მჭიდროდ შეკრული თაბახის ფურცლები აღმოჩნდა. ვეცადე გამეხსნა ლენტი, მაგრამ სიძველისაგან ისე ჩანასკვულიყო ნასკვი, რომ იძულებული გავხდი მაკრატლით გადამეჭრა. ასიოდ თაბახის ფურცელი ხელნაწერით იყო სავსე. იქვე, აივანზე ხის ტაბურეტზე ჩამოვჯექი და პირველი სტრიქონები გადავიკითხე. უხილავმა მთხრობელმა ჩემს თვალწინ გააცოცხლა გასული საუკუნის 80-იანი წლების თბილისი... ბევრი რამ მეცნაურა... კიხვამ ისე გამიტაცა, რომ ვერც კი შევამჩნიე, როგორ ჩამოდგა ჩემს ირგვლივ მწუხრი...
აქვე მომყავს ის ტექსტი, რაც იასამნისფერი ლენტით ჯვარედინად გადაკრულ თაბახის ფურცლებს შემოენახათ...
.....
სუბსარქისის კვირაძალი იდგა. ხურვებაშეყრილი, ნარინჯისფერი მთვარე საოცარი სიმშვიდითა და დიადებით დაჰყურებდა ქალაქს. ამ დროისათვის უჩვეულოდ თბილი საღამო იყო. რუსთაველის გამზირზე ჯეირანივით მოაბიჯებდა შავებში გამოწყობილი, წვრილქუსლიან ფეხსაცმელებზე შემდგარი, ლამაზი ქალიშვილი... უყვარდა მარიამს მიმწუხრის ჟამსსეირნობა ქალაქის ქუჩებში. მისი სევდიანი მწვანე თვალები და გრძელი, წაბლისფერი თმა აშკარად იპყრობდა გამვლელების ყურადღებას. ქალი ამას არავითარ მნიშვმელობას არ ანიჭებდა. მიჩვეული იყო, რომ მის გამოჩენას საოცარი ეფექტი სდევდა თან. ეს მოვლენა თავადაც ვერაფრით აეხსნა. თბილისში მასზე გაცილებით უფრო ლამაზი ბევრი ქალიშვილი დადიოდა, მაგრამ მის გარეგნობასა და მოძრაობაში უთუოდ იყო ისეთი რამ, რაც მანდილოსნის ღირსებას ანიჭებდა...
მიაბიჯებდა მარიამი რუსთაველის გამზირზე და მილეთის ხალხში სრულიად მარტო იყო. გამომცემლობა „მერანთან“ წიგნების მაღაზიაში შევიდა, თაროები შეათვალიერა, უსიამოდ შეიშმუშნა და უკანვე გამობრუნდა. დაღლილობა შეიგრძნო, წვრილქუსლიან ფეხსაცმელს თავისი გაჰქონდა! კაფე „ბორჯომთან“ ნაბიჯი შეანელა და ჯიქურ შევიდა. საერთოდ, ჩვეულებად ჰქონდა გარშემო არასოდეს მიეხედა, ყოველთვის წინ, სადღაც უმისამართოდ იცქირებოდა... დახლთან მივიდა, ფინჯანი ყავა აიღო და დარბაზის სიღრმეში, გარეშე თვალისაგან დაფარულ მაგიდასთან დაჯდა, რომელთანაც თითქოს საგანგებოდ, მხოლოდ ერთი სკამი იდგა...
იჯდა მარიამი, თბილ სასმელს წრუპავდა და ყურს უგდებდა მეზობელი მაგიდიდან მონადენ საუბარს. ხელოვნებაზე დაობდნენ... ეტყობოდა მხატვრები იყვნენ. სიამოვნებდა ხელოვან ხალხთან შეხვედრა... არც მხატვრებს გამოჰპარვიათ მარიამის გამოჩენა და ჟამიდან-ჟამზე მზერას შეავლებდნენ მას... მარიამისთვის ეს ჩვეულებრივი ამბავი იყო და როდესაც უნებლიედ დაიჭერდა ხოლმე ამ გამოხედვას, შეუმჩნეველი ღიმილი გადაირბენდა მის ბაგეზე! ფინჯანში სასმელი ილეოდა. მარიამი კი იჯდა და თითქმის არაფერზე არ ფიქრობდა... უბრალოდ ისვენებდა... უეცრად მისი მაგიდის მახლობლად ვიღაცამ სკამი ხმაურით დადგა. თავი არ აუწევია, თვალები დახუჭა და ფიქრმა გაუელვა: -„ის არის!“ გრძნობდა, რომ დაჟინებით უმზერდნენ. თავი ასწია და თვალები გაახილა. არ შემცდარა! ის იყო!.. მარიამი დაიბნა... არ იცოდა როგორ მოქცეულიყო...
- გამარჯობა, ძვირფასო! - თქვა ახალმოსულმა, რომელსაც სახე ხშირი თმა-წვერით ჰქონდა დაფარული, საშუალო ტანისა და მკვრივი აღნაგობისა გახლდათ. იგი ძალზე წააგავდა გარდასული დროების დროინდელ რაინდს! მარიამმა მდუმარედ დაუკრა თავი და უეცრად იგრძნო, რომ ამ კაცის სიახლოვე არ სიამოვნებდა, თუმცა ოდესღაც მის საცოლედაც კი ითვლებოდა...
ეს მოხდა მაშინ, როდესაც მარიამი ოცი წლისა იყო. შემთხვევით გააცნეს ოცდაათიოდე წლის მამაკაცი. იგი კინორეჟისორი იყო, იმ დროისათვის საკმაოდ პოპულარული პოეტი. ერთმანეთს ორი მარტოსული შეხვდა, ორი ხელოვანი და უბრალოდ ორი კარგი ადამიანი! მათ ერთმანეთის ცხოვრებით დაიწყეს ცხოვრება და უნებურად დაიბადა გრძნობა, რომელიც აღემატებოდა ჩვეულებრივ სიყვარულს...
----------------------------------------------------------------------------------
CONSTANTA[i]:
სიყვარული თავისი არსით ისეთივე ზნედაცემულია, როგორც ამაღლებული.