ინოზიე F

ნაწილი პირველი - კატასტროფული დასაწყისი
მათემატიკოსმა მირზა კვეზერელმა ლექცია საკუთარი თავის წარდგენითა და პირველკურსელების გაცნობით დაიწყო. გვარს რომ ამოიკითხავდა, ფეხზე წამომდგარ სტუდენტს დაკვირვებულ მზერას მიაპყრობდა, თითქოს სურს, ერთი შეხედვით დაიმახსოვროსო, მერე ისევ რვეულში ჩაიხედავდა. დეკანატში წინასწარ ამოეწერა, თუ რა ნიშნებზე ჩააბარეს მისაღები გამოცდები 302-ე ჯგუფში მოხვედრილებმა, მაღალქულიანებს კიდევ ერთხელ შეავლებდა თვალს, ზოგიერთ მათგანს შეეკითხებოდა – სად სწავლობდიო, და პასუხის მიხედვით რაღაცნაირ, არცთუ ადვილად მისახვედრ გამომეტყველებას იღებდა, რომელიც, სავარაუდოდ, ამა თუ იმ სტუდენტზე მის პირველ შთაბეჭდილებას ასახავდა.
ახალგაზრდა კაცი იყო, ოცდაათს ოდნავ თუ იქნებოდა გადაცილებული, მაგრამ უკვე, როგორც თავიდანვე ხაზგასმით აღნიშნა, მეცნიერებათა კანდიდატი გახლდათ. მრგვალი სახე ჰქონდა, სუფთა კანი და ლამაზი ნაკვთები; ნიკაპის შუაში პატარა სიღრუე აჩნდა, წაბლისფერი სქელი თმა შუბლის კუთხეში თითქოს ბავშვობაში ბოჩოლას აელოკა და ისე დარჩენოდა. უხდებოდა ასეთი ნიშანი, ისედაც სიმპათიურ სახეს გამორჩეულობას სძენდა. საშუალო სიმაღლისა იყო, ეცვა კერძო მკერავთან შეკერილი, ტანზე კარგად მორგებული, ღია ფერის თხელი კოსტიუმი და თეთრი საზაფხულო პერანგი. მაჯებთან პერანგის სახელოები კოხტა, ოქროსფრად მბზინავი საკინძით შეეკრა. ჩაცმულობა, გამომეტყველება და მანერები მის თავმომწონეობაზე მეტყველებდა.
სტუდენტების გაცნობას რომ მორჩა, მირზამ სკამი გამოსწია და მაგიდას მიუჯდა. ნახევარ წუთს ოდნავ მოჭუტული თვალებით იყურებოდა ფანჯარაში, რომლის იქით სექტემბრის მზით განათებული ნაძვები, ჭადრები და ყავისფერი სახურავები მოჩანდა. ხელები მაგიდაზე ეწყო, თითებს მექანიკურად ათამაშებდა. პაუზა ოდნავ გაიწელა, ახალგამოჩეკილ სტუდენტებს სახეზე მოლოდინი აღბეჭდოდათ. უნდა ითქვას, ახალგაზრდა და სიმპათიურმა ლექტორმა შეძლო მათზე შთაბეჭდილების მოხდენა – აუდიტორიაში ისეთი სიჩუმე იდგა, თითების რბილი კაკუნიც ისმოდა.
– საჭიროა აირჩიოთ ჯგუფხელი, – თავი მკვეთრად შემოაბრუნა მირზამ, – ხომ არ გყავთ კანდიდატურა?
შეკითხვა მოულოდნელი გამოდგა, სტუდენტებმა ერთმანეთს გადახედეს, უნებურად უმეტესობის მზერა მერაბ კალანდაძისკენ მიიმართა. ამის მიზეზი მერაბის ასაკი იყო, მას სავალდებულო სამხედრო სამსახური მოხდილი ჰქონდა, უკვე ოცდაორი შესრულებოდა და დანარჩენი ბიჭებისგან აშკარად გამოირჩეოდა.
– გვინდა, კალანდაძე იყოს ჩვენი ჯგუფხელი, – თქვა მეორე მერხზე მჯდომმა შავგვრემანმა ქალიშვილმა, რომელიც სხვებზე თამამი გამოდგა.
– კალანდაძე! კალანდაძე! – გაისმა აქეთ-იქიდან.
– მე არაფერს მეკითხებით? – ისე თქვა მერაბმა, თანხმობას უფრო ნიშნავდა, ვიდრე უარს.
– სხვა კანდიდატურაც ხომ არ არის?
– არა, არა! – ახლა უკვე ყველამ ერთხმად შესძახა, – კალანდაძე გვინდა ჯგუფხელად!
ყურადღების ცენტრში მოქცეული კალანდაძე ნელა წამოიმართა. მისი გამორჩეულობა კიდევ უფრო საჩინო გახდა, ხორცსავსე მამაკაცური სახე ჰქონდა, მუქი კანი ზაფხულის მზეს უფრო გაეშავებინა, ულვაში მოეშვა, ჯგუფელებმა ნამდვილად სწორი არჩევანი გააკეთეს.
– თუ სხვა კანდიდატი არ არის და მაინცდამაინც მე უნდა ვიყო, კი ბატონო.
– დეკანატში აქვთ ინსტრუქცია ჯგუფხელის უფლება-მოვალეობების შესახებ. გაეცანით და იხელმძღვანელეთ, – უთხრა მირზამ.
მერაბმა თავის დაქნევით გამოხატა თანხმობა.
ლექტორი დაფასთან მივიდა, ცარცს პიწკად მოჰკიდა ხელი და წერა დაიწყო. სტუდენტების ყურადღებამ კვლავ მისკენ გადაინაცვლა. ცალი ხელი შარვლის ჯიბეში ედო, გვერდულად იდგა და მოკლე მწკრივებად აწიკწიკებდა ციფრებს, მერე ისინი ორ ვერტიკალურ ხაზს შორის მოაქცია. წერას რომ მორჩა, ცარცი თავის ადგილას დადო, თითები ფაქიზად დაიფერთხა და კვლავ აუდიტორიისკენ შემობრუნდა. იმ სტუდენტებს შეხედა რიგრიგობით, რომლებსაც მაღალ ნიშნებზე ჩაებარებინათ მათემატიკის გამოცდა. მათ მზერა აარიდეს – ზოგმა თავი ჩაკიდა, ზოგმა განზე იწყო ცქერა. მხოლოდ ერთმა სტუდენტმა გაუსწორა მზერა ლექტორს, რაც გახდა მიზეზი მისი დაფასთან გამოძახებისა. ეს იყო საშუალოზე მაღალი, თხელი აგებულების, სახეგამხდარი ბიჭი, რომელსაც ჯერ თვრამეტი წელი არც კი შესრულებოდა. იგი სწრაფად წამოდგა და დაფასთან უხმო ნაბიჯით მივიდა.
– რა ჰქვია ამ გამოსახულებას?
ბიჭს მღელვარება შეეტყო, ზომიერად ამობურცული ყვრიმალები წამოუწითლდა. დაფას მისჩერებოდა, მაგრამ ხმას არ იღებდა.
კვეზერელმა ხმას ცოტათი აუწია და კიდევ ერთხელ მიანიშნა გამოსახულებაზე, რამდენიმე წამის შემდეგ კი მდუმარედ მდგომ სტუდენტს მაღლა შემართული ხელის მტევანი მძლავრად გაულაწუნა ლოყაზე. ეს ისეთი მოულოდნელი იყო, სტუდენტებს გაოგნება აღებეჭდათ სახეზე, აუდიტორიაში უხერხული სიჩუმე ჩამოვარდა, ხოლო სილაგაწნული საბა გრიგოლია ჭარხალივით გაწითლდა.
– დაჯექი!
საბა ანგარიშმიუცემლად მივიდა თავის მერხთან, დაჯდა, წინ გადაიხარა და თავი ჩაქინდრა. საშინლად გამოიყურებოდა: სიწითლე კიდევ უფრო გასქელებოდა და კისერზეც მოსდებოდა, სიმწრისგან ქვედა ტუჩი ისე ჩაეკვნიტა, ალბათ ცოტა ხანს ნაკბილარი დააჩნდებოდა. ორიოდე წუთის შემდეგ იგი ადგილიდან ხმაურით წამოიჭრა, გასასვლელისკენ გაექანა და გარეთ გავარდა.
სტუდენტების უმეტესობამ თანაგრძნობის გამომხატველი მზერა გააყოლა, თუმცა იყვნენ ისეთებიც, ირონიულად რომ ჩაიცინეს. აუდიტორიაში კვლავ მძიმე სიჩუმე ჩამოვარდა.