წინასიტყვაობა 1940 წელს, როცა მამამ და მარტიმ პირველად დაიქირავეს „ფინკა ვიხია“, რომელიც მომდევნო ოცდაორი წლის განმავლობაში, მამას სიცოცხლის ბოლომდე, მის სახლად იქცა, სახლის სამხრეთით ჯერ კიდევ დაუსახლებელი ადგილი იყო. ეს ადგილი აღარ არსებობს. ის არ აუთვისებიათ საშუალო კლასის უძრავი ქონების დეველოპერებს, იმათ მსგავსებს, ჩეხოვის „ალუბლის ბაღში“ რომ გვხვდებიან, თუმც კი სავსებით შესაძლებელია ასე მომხდარიყო პუერტო-რიკოსა ან კასტროს რევოლუციამდელ კუბაში. არა, იქაურობა წალეკა ღარიბი მოსახლეობისა და მათი ქოხმახების საოცრად სწრაფად ზრდამ, რაც დიდი ანტილის კუნძულების ყოველი სახელმწიფოსთვის, მიუხედავად მისი პოლიტიკური მრწამსისა, ჩვეული ამბავია.
ბავშვობაში, როცა მარტის მიერ ჩვენთვის მოწყობილ პატარა სახლში დილაადრიან საწოლში თვალებს გავახელდით, სამხრეთით მდებარე დაუსახლებელი ადგილიდან ვირჯინიული გნოლების ძახილი და კრიახი გვესმოდა.
ეს ადგილი მანიგუათი და მდინარის ნაპირებზე მდგარი მაღალი ფლამბოიანტეს (სამეფო დელონიქსი (Delonix regia)) ხეებით იყო დაფარული. საღამოობით იქ ციცრები მოდიოდნენ დასაბუდებლად. ერთმანეთს ეძახდნენ, ბარდებში ერთი მეორეს ეხმიანებოდნენ, საჭმლის ძიებასა და მიწის ქექვაში გატარებული დღის ბოლოს მოკლე-მოკლე გარბენებით მიიჩქაროდნენ საბუდარი ხეებისკენ.
მანიგუას ბარდებს წარმოქმნის აფრიკული აკაციის ეკლიანი ბუჩქები, რომელთა თესლიც კუნძულზე, კრეოლების თქმით, ფეხის თითებს შორის გაჩხირული ჩამოჰყვა პირველ შავკანიან მონებს. ციცარიც აფრიკული ფრინველია. ესპანელი ახალმოსახლეების მიერ ჩამოყვანილი სხვა შინაური ფრინველებისგან განსხვავებით, ციცრები წესიერად არასდროს მოუთვინიერებიათ, ზოგი ბუნებაში გაიქცა და მუსონურ ტროპიკულ კლიმატში გამრავლდა. მამასგან გვსმენია, რომ სწორედ ასე მოახერხა სამხრეთ ამერიკის ნაპირებთან ჩაძირული მონათვაჭრების გემებიდან გაქცევა შავკანიანი მონების მცირე ნაწილმა. მათ უღრან ტყეებს შეაფარეს თავი, საკუთარი ენა და კულტურა შეინარჩუნეს და დღემდე ისე ცხოვრობენ, როგორც ოდესღაც, აფრიკაში.
„ვიხია“ ესპანურად „გადასახედს“ ან „პერსპექტივას“ ნიშნავს. სახლი ბორცვის თხემზე დგას, საიდანაც ჰავანა და ჩრდილოეთით მდებარე სანაპირო დაბლობი ხელისგულზე მოჩანს. ჩრდილოეთის ხედი არაფრით მოგვაგონებს აფრიკას ან თუნდაც, ამერიკის კონტინენტს. ეს კრეოლთა კუნძულის ხედია, ესოდენ ნაცნობი უინზლოუ ჰომერის აკვარელებიდან, სამეფო პალმებით, ლურჯი ცითა და პატარა, თეთრი გროვა ღრუბლებით, რომლებიც განუწყვეტლივ იცვლიან ფორმასა და ზომას ჩრდილო-აღმოსავლეთის პასატის, ბრისას, თავზე.
ზაფხულის მიწურულს, როცა შიდატროპიკული კონვერგენციის ზონა, მზის კვალდაკვალ, ჩრდილოეთით ინაცვლებს, ნაშუადღევს ჩამოწოლილი ნესტიანი ხვატის შემამსუბუქებლად ხშირად გვევლინება ჩუბასკო, შთამბეჭდავი ქარიშხალი, რომელიც სამხრეთით, კუნძულის სიღრმეში ამოვარდება და ჩრდილოეთით, ზღვისკენ გადაადგილდება.
ზოგჯერ ზაფხულობით ერთი-ორი გრიგალი კუნძულზე ღარიბების ქოხებს გადაუვლიდა და მუსრს გაავლებდა. გრიგალით დაზარალებულები, დამნიფიკადოს დელ სიკლონ, უფრო მეტად ამძიმებდნენ ისედაც მუდმივად დაძაბულ ადგილობრივ პოლიტიკურ ვითარებას. საამისო მიზეზები ბევრი იყო: არასაკმარისი მუნიციპალური წყალმომარაგება, მთვრალი ამერიკელი სამხედრო მოსამსახურეების მიერ ხოსე მარტის ძეგლის ქვეშ მოფსმისა თუ სხვა ამისთანა საძაგელი, ეროვნული ღირსების შეურაცხმყოფელი ფაქტები, რომლებიც პრესაში ფართოდ შუქდებოდა, ანდა, როგორც ყოველთვის, შაქრის ფასი.
ზაფხულობით სახლს ალბათ ახლაც ეცემა მეხი. ჩვენს ბავშვობაში ჭექა-ქუხილისას ტელეფონით არავინ აღარ სარგებლობდა მას შემდეგ, რაც ერთხელ მამა ტელეფონით ლაპარაკისას იატაკზე დავარდა მთელ ოთახთან ერთად თავადაც წმ. ელმოს ცეცხლის ლურჯ შუქში გახვეული.
როგორც ჩანს, „ფინკაში“ ცხოვრების პირველ წლებში მამას მხატვრული ნაწარმოებები არ დაუწერია. რა თქმა უნდა, წერილებს ბევრს წერდა და ერთ-ერთში ამბობს, ახლა ჩემი დასვენების ჯერია, დაე, მსოფლიომ თვითონ დაიძვრინოს თავი იმ ხათაბალიდან, რომელშიც გაეხვიაო.
წერით მარტი უფრო მეტს წერდა და ესპანეთის სამოქალაქო ომის ბოლო პერიოდში მადრიდში მამასთან ერთად ცხოვრების საამო გატაცებანი აქაც ჩამოჰყვა. საცურაო აუზის გვერდით თიხის კორტზე ის და მამა ყოველთვის თამაშობდნენ ჩოგბურთს და მეგობრებთან, ჰავანის ფრონტონიდან მოსულ ხაი-ალაის პროფესიონალ მოთამაშეებთან ერთად, საჩოგბურთო წვეულებებსაც ხშირად მართავდნენ. ერთ-ერთ სტუმარს, სიმპათიურ, დაკუნთულ მამაკაცს, რომელიც ნებისმიერ გოგოს დაახვევდა თავბრუს, მარტი მსუბუქად ეარშიყებოდა და მამა მას მეტოქედ მიიჩნევდა, ამიტომ ბურთის ძლიერ დატრიალებას, თავზე გადაგდებას, მოჭრილ დარტყმასა თუ სხვა ათასნაირ ეშმაკურ ხერხს იყენებდა უზომო, მაგრამ უმართავი ძალის მქონე მოწინააღმდეგის დასამარცხებლად.
ჩვენთვის ყველაფერი სახალისო იყო: თევზაობა ზღვაში „პილარით“, რომელიც გრეგორიო ფუენტესს, კაპიტნის თანაშემწეს, ყოველთვის გამზადებული ჰყავდა კოხიმარის მეთევზეთა პატარა ნავსადგურში; ცოცხალ მტრედებზე ნადირობა „კასადორეს დელ სეროს“ კლუბში; ჰავანაში წასვლა „ფლორიდიტაში“ დასალევად და შორეულ ევროპაში მიმდინარე ომის დეტალურად ამსახველი ნახატებით სავსე „ილუსტრეიტედ ლონდონ ნიუსის“ ყიდვა.
მამამ, რომელიც ასეთ რამეებში ნიჭიერი იყო, მარტის ტურგენევის ნაწარმოებიდან ციტატა შესთავაზა: „სხვისი გული ბნელი ტყეა“. მარტიმ ციტატა შეამოკლა და იმხანად დასრულებულ თავის ერთ-ერთ ნაწარმოებს დაარქვა.
„ფინკა ვიხიას“ კრებული ყველა იმ მოთხრობასაც შეიცავს, რომლებიც მამას მოთხრობათა პირველ დიდ, 1938 წელს გამოცემულ კრებულში შევიდა. თუმცა, ეს მოთხრობები
ჩუქება
