პროლოგი ტრამალის შამბნარში შეფარებულ ტეხასურ ხარირემს შუაღამის ძილი ცხენის ფლოქვების თქარათქურმა დაუფრთხო.
ნადირს მწვანე საწოლი არ მიუტოვებია, ადგომაც კი არ უცდია. ეს თვალუწვდენელი ტრამალი მარტო მისი სამფლობელო როდი იყო. ღამღამობით ამ ადგილებში ველური ცხენებიც დახეტიალებდნენ. ხარირემმა ოდნავ ასწია თავი. მისი ქორბუდა რქები შამბნარს გადაეფარა. მერე ყური მიუგდო: განმეორდება თუ არა ხმაურიო.
კვლავ მოესმა თქარუნი, მაგრამ ახლა სულ სხვაგვარად გაიწკრიალეს ფლოქვებმა.
ეტყობა, ქვაზე ლითონმა გაკვესა. ამ უჩვეულო ხმამ შეაშფოთა ხარირემი.
იგი უეცრად წამოხტა, ორი ათეული იარდი გაირბინა; მაგრამ უმალვე შეჩერდა და უკან დაიწყო ცქერა: უნდოდა დაენახა, ვინ დაუფრთხო ძილი.
სამხრეთის მოწმენდილ, მთვარიან ღამეში ხარირემმა შეიცნო თავისი უბოროტესი მტერი – ადამიანი. იგი ცხენზე ამხედრებული უახლოვდებოდა. ინსტინქტური შიშით შეპყრობილი ცხოველი მზად იყო გასაფრენად, მაგრამ მხედრის უჩვეულო გარეგნობამ, რაღაც არაბუნებრივმა სანახაობამ ადგილზე გააქვავა. ჩაიმუხლა, აკანკალებული უკანა ფეხებით მწვანე მოლს შეეხო, თავი მოაბრუნა და დაჟინებით მიაცქერდა დაუპატიჟებელ სტუმარს დიდრონი, მუქი თაფლისფერი თვალებით, რომლებიდანაც ერთდროულად შიში და დაბნეულობა გამოკრთოდა.
რას უნდა გამოეწვია ცხოველის ასეთი დაჟინებული და გამომცდელი მზერა?
ცხენს ყველაფერი თავის რიგზე ჰქონდა. ეს იყო უნაკლოდ შეკაზმული, ლაგამამოდებული ბედაური და ისეთი არაფერი გააჩნდა, რომ გაკვირვება ან შეშფოთება გამოეწვია.
მაგრამ ადამიანი? თვითონ მხედარი? ოჰ! დიახ, სწორედ მხედრის გარეგნობაში იმალებოდა რაღაც საშინელი საიდუმლოება.
მხედარს რაღაც აკლდა. ღმერთო, შენ დაგვიფარე! მას თავი არ ჰქონდა და ეს უგუნურმა პირუტყვმაც კი შეამჩნია. ხარირემი ცოტა ხანს კიდევ შეჰყურებდა უთავო მხედარს შეშინებული თვალებით, თითქოს ცდილობდა მიმხვდარიყო, რას წარმოადგენდა ეს არნახული საშინელება. შეძრწუნებულმა ცხოველმა კვლავ შეკრა კამარა და აღარც შეჩერებულა, ვიდრე მდინარე ლეონას ტალღები არ გადალახა და საშინელი მხედრისაგან თავი კარგა მოშორებით არ დაიგულა.
მხედარი კი გზას ისე განაგრძობდა, თითქოს შეშინებული ხარირმის გაქცევა კი არა, მისი არსებობაც არ შეემჩნიოს.
ისიც მდინარისაკენ გაემართა, მაგრამ ხარირემივით როდი ჩქარობდა; წინ მიდიოდა ძალზე ნელა, მშვიდად, ისე უხმაუროდ, გეგონებოდათ, მანეჟზე მიათამაშებს ბედაურსო. თითქოს ღრმა ფიქრებში გართულს სადავე მიეშვა, რის გამოც მისი ცხენი დროდადრო გზის პირას ამოსულ ბალახს წიწკნიდა. როცა ტრამალის მგლების ყმუილზე ცხენი თავს მაღლა ასწევდა, დაიფრუტუნებდა და ჩერდებოდა, მხედარი არც შეძახილით და არც რაიმე მოძრაობით არ აჩქარებდა. ჩანდა, ღრმა სულიერ განცდებში ჩაფლულს რაიმე უბრალო შემთხვევა ვერ გამოაფხიზლებდა.
არავითარი ხმა, არავითარი ჩურჩული არ ამჟღავნებდა მის შინაგან სულიერ განწყობილებას.
დამფრთხალი ხარირემი, საკუთარი ცხენი, მგელი და შუაღამის მთვარე იყვნენ მისი უტყვი ფიქრების მოწმენი.
მხედარს მხრებზე წამოგდებული ჰქონდა ფართო, მექსიკური წამოსასხამი, რომლის კალთებს ნიავი არხევდა და სხეულს უჩენდა. ფეხზე „წყალგაუმტარი“ ვეფხვის ტყავის საცვეთები ეცვა.
ღამის ნესტისა და ტროპიკული ცის ღვართქაფისაგან თავდაცული მხედარი წინ მიიწევდა – მდუმარე, როგორც მოციმციმე ვარსკვლავები, უზრუნველი, როგორც ბალახებში მომღერალი ჭრიჭინობელა, იდუმალებით მოცული, როგორც ტრამალის ნიავი, რომელიც მის ტანსაცმელს ელამუნებოდა.
დაბოლოს, თითქოს ფიქრებიდან გამოერკვაო, მხედარი რაღაცამ ააჩქარა. ცხენმა თავი ასწია, მხიარულად დაიჭიხვინა, კისერმოღერებულმა და ნესტოებდაბერილმა ჯერ ჩორთით გასწია წინ და მალე ნავარდზე გადავიდა.
იგი მდინარის სიახლოვემ ააჩქარა. ცხენი არ შეჩერებულა, ვიდრე მხედარს ანკარა წყალი ორივე მხრიდან მუხლებამდე არ შემოადგა. ცხოველი მხურვალედ დაეწაფა წყალს; წყურვილი მოიკლა, მდინარე გადალახა და ციცაბო ნაპირს აუყვა. მაღლობზე მხედარი შეჩერდა. თითქოს ელოდა, როდის დაიბერტყავდა ცხენი წყლის წვეთებს.
უეცრად უნაგირის, უზანგისა და მოსართავების ჟღარუნმა ჭექა-ქუხილივით დაიგრგვინა ცხენის ტანიდან დაბერტყილი თეთრი შხეფების ღრუბელში.
ამ ღრუბლის ქულაში გამოჩნდა უთავო მხედარი. ის წინანდებურად განაგრძობდა გზას.
სწორ გზაზე დამდგარ ცხენს აღარ გადაუხვევია. ისე თამამად მიქროდა, თითქოს ნაცნობ ბილიკზე მინავარდობსო.
წინ, ცის დასალიერამდე, მოტიტვლებული სავანა გადაჭიმულიყო. ლაჟვარდოვანი ცის ტატნობზე, შორეთში, გამოიკვეთა დამახინჯებული კენტავრის სახის მსგავსი გამოსახულება, რომელიც თანდათან მიეფარა თვალს და მთვარის იდუმალი შუქის მიღმა სრულიად შთაინთქა წყვდიადში.
ჩუქება
