წუთები და წლები. ამბავთა ფერხული

მკითხველისადმი გაჩერებული დრო...
გაჟონილი დრო...
გაჩერებული დრო მითოსური და ბიბლიური წარმოშობა-წარმოსახვებისაა, მისტიკურ ხილვებში გახვეული.
გაჟონილი დრო ყოფითი რეალობით აღბეჭდილა.
მზეო, დადექ და დაგვიანდიო, – შესთხოვდა უცნობი ქართველი მელექსე დრო-ჟამს.
ანგელოზს დაინახავს მოდარაჯე კაცის თვალიო, – არ ეეჭვებოდა გალაკტიონ ტაბიძეს.
დაყოვნდი წამო, ხარ მშვენიერიო, – პერსონაჟს მიაწერდა თავის დაუმცხრალ სწრაფვას იოჰან ვოლფგანგ გოეთე.
დადეგინ მზეო და მთოვარეო გაბაონსა ზედაო, – ამას ისუ ნავინი შეენუკვოდა დრო-ჟამს, რაკიღა მოსაღამოვება და ჩამობნელება იძულებით შეაწყვეტინებდა ბრძოლას, რომლის გადადებაც შესაძლოა მარცხის მომასწავებელიც აღმოჩენილიყო.
ხოლო ოტია პაჭკორიას თამაზ ჩხენკელთან საუბრისას პორტფელიდან რომელიღაც ჟურნალი რომ უნდა ამოეღო და შეკითხვის: რა არისო? – პასუხად მიეგო: ორი წლის წინანდელი ჩემი წერილიაო, – აღმოჩნდებოდა თუ არა, რომ წერილი შვიდი წლის წინათ გამოექვეყნებინა, ერთხანს ჩაფიქრებით უნდა მისჩერებოდა თარიღს და, მერე ხმადაბლა ჩაელაპარაკა:
– ახლა კი შევშინდი!..
და იმ წუთების გახსენებისათვის უნდა მიედევნებინა თამაზ ჩხენკელს:
შესაშინებელია გაჟონილი დრო, რომელიც არ ცნობს შენს მიერ განცდილ ორიენტირებს, შენს გარეთ და შენს შიგნით იკუმშება და ფართოვდება, ერთ წერტილში იწრიტება, ან უკიდეგანო ჭაობივით იფინება; დრო რომელიც მეტ-ნაკლები სიდიდისა და სხვადასხვა ელფერის მქონე ნაფლეთებად ალაგებს ცხოვრების კალენდარულ უწყვეტ და მთლიან მდინარებასო.
მაინც რა შეიძლება დარქმეოდა დროის ამ უცნაურ სახიობას?
თურმე ასეც უნდა განსაზღვრულიყო მისი რაობა:
უენო, უდიერი წლებისა და საზეიმო დღეების თვალთმაქცური ნიღბები.
ნატურალისტური წარმოსახვა გაჟონილი დრო-ისა ხელს ვერ შეუშლიდა თამაზ ჩხენკელს ნიღბების ხსენებით მკითხველის ცნობიერებაში შემოეტანა მოლანდება ანტიკური სამყაროსი და დიონისური დღესასწაულისა, და მიენიშნებინა, რომ:
სადღაც მაინც ხდება მისტიკურობისა და ყოფითობის გადაკვეთა.
და მაშ უსასრულობაში შესაძლოა შეერთდეს გაჩერებული დრო გაჟონილ დროსთან, ჩვენს თვალთახედვაში გამოკვეთილ ორ პოლუსს აღმოაჩნდეს იდუმალი საერთო, რომელიც სადღაც როგორ არ იჩენს თავს... და არაერთხელაც...
გარეგნულად თუ შეუმჩნეველია, ეს არ ნიშნავს, რომ:
არ ხდებოდეს მათი გადაკვეთანი.
და რაოდენ დაფარულიც უნდა იყოს ეს პროცესი, ადამიანის მაძიებელი გონება მაინც მიელტვის ამ საიდუმლოს კარის შეღებასაც, თუნდ ოდნავ, სულ ოდნავ...
და გინდ ამაოდაც აწყდებოდე კარიბჭეს, მოშვებით ვერ მოეშვები – ხან შეფარულად, ქვეშეცნეულად, ხანაც ახდილად, გაცნობიერებულად...
მცდელობა წუთებისა და წლების განჭვრეტისა ერთდროულად, ერთ განზომილებაში, სხვა რა შეიძლება ყოფილიყო, თუ არა:
ამ იდუმალების კარიბჭესთან შეწყდომისა მის-ტიკურობისა და ყოფითობის გადაკვეთათვის თვალის შესავლებად.
* * *
შეგაშინებს გაჟონილი დრო და მისი უცნაური სახიობა?
და ვაითუ თავზარიც დაგცეს?
თუმც ისეც ვერა, შენს არსებაში ვეღარ მონახო ის სულიერი ძალ-ღონე, რომელიც ან უცნობი მელექსესავით გათქმევინებს:
მზეო, დადექ და დაგვიანდიო!..
ანდა გოეთეს ჩაგაზიარებს:
დაყოვნდი წამო, ხარ მშვენიერიო!..
და ისე რანაირად იქნება, სიცოცხლეში ერთხელ მაინც ვერ შეასწრო მზერა:
თუ როგორ დგებიან მზე და მთვარე გაბაონსა ზედა...
ბოლოსდაბოლოს:
ანგელოზსაც დაინახავს მოდარაჯე კაცის თვალი...