I მზე ისე ეფარებოდა აფოთლილ ხეებს, როგორც მორცხვი ქალი მალავს ხოლმე სახეს მარაოს მიღმა. დღე იდგა ქუში. სხვადასხვა ეროვნების ადამიანებისგან შემდგარი ქარავანი შავკანიანთა სოფელში შევიდა. აქ ყველაფერი უჩვეულო იყო. გაყვითლებული თივისგან ნაგები სახლები ფუტკრის სკას უფრო წააგავდა, ვიდრე ადამიანთა საცხოვრისს.
ტომის ბელადი, რომელიც აგერ უკვე 20 წელზე მეტია ამ მიყრუებულ ადგილს თავკაცობს, თეთრკანიანი სტუმრების მისაღებად სამზადისს შეუდგა. ჯერ სპილოს ძვლის სამკაულები მოირგო კოხტად. მერე საგანგებოდ მისთვის დამზადებული მშვილდი მოიმარჯვა და მცირე ამალის თანხლებით სოფლის შუაგულში დაელოდა სტუმრებს.
დახვედრის უცნაური ცერემონია რომ დასრულდა, მოგზაურები ბელადის ქოხში მიიწვიეს. დაღლილი სტუმრები ისვენებდნენ, როცა სოფელში ხეტიალისგან ქანცგაწყვეტილი, მელოტი თარჯიმანი შემოუერთდა და აცნობა, რომ აქედან ორმოციოდე ნაბიჯის სავალზე ხის პატარა ფაცხა დაინახა, რომელიც, დიდი ალბათობით, ევროპელის აგებული უნდა ყოფილიყო. სტუმრებმა სწრაფად მიაშურეს იქაურობას. ამ ჩოჩქოლსა და სიჩქარეში გოლფების ამოცმაც დავიწყებოდათ. თარჯიმანი არ ტყუოდა. როცა ადგილზე მივიდნენ, უსწორმასწორო ფიცრებისგან აგებული ბარაკი დახვდათ. ნაგებობა, რომელსაც სადგომი უფრო ეთქმოდა, ტყის ველური ყვავილებისგან გაშენებული პატარა ბაღით იყო გარშემორტყმული.
მასპინძელმა მოგზაურებს უამბო, რომ ეს ადგილი მათთან ორი წლის წინ დასახლებულ ვინმე თათრკანიანს ეკუთვნოდა.
- თვითონ სად არის? - იკითხა ერთმა.
- ვინ იცის, - უპასუხა ბელადმა. - "მოჰკიდებს ხოლმე ხელს თავის საკრავს და მიდის. ბრუნდება მაშინ, როცა თავად მოესურვება."
- რა საკრავია?
- დიდი, რაღაც გავიალის ნაშიერის მაგვარი.
- არფა?
- ხემზე გადაჭიმული ცხენის ძუაა, - დააზუსტა ბელადმა.
- თუ ასეა, კონტრაბასი ყოფილა.
- ან, იქნებ ჩელო ...
- კი, კი, ჩელოა, სავარაუდოდ, ჩელო.
მოგზაურები ისევ ბელადს მიუბრუნდნენ: - სად უკრავს?
ამ უკანასკნელმა ხელი ტყისკენ გაიშვირა: "იქ".
- წაგვიყვან?
- არ შეიძლება, როცა საკრავს აიღებს ხელში, გვერდით არავის იკარებს.
- მოშორებით დავდგებით, ის ვერაფერს მიხვდება.
დაიჟინეს და ბელადიც დაითანხმეს. ტყისკენ მიმავალ ბილიკს დაადგნენ. და როცა საგრძნობლად წაიწიეს წინ, ჩელოს ჰანგები მათ ყურთასმენას მისწვდა.
"შემოდგომის სიმღერა", - წამოიძახა გერმანელმა მოგზაურმა.
"ჩაიკოვსკი", - დაუდასტურა რუსმა.
ტყის სიღრმეში შესული ბელადი შეჩერდა და ათიოდე ნაბიჯის მოშორებით ბაობაბის ჩრდილში მდგარი სილუეტისკენ გაიშვირა ხელი: "აი..." ის იყო... იდგა ეულად და უკრავდა. როცა ჰანგი ფოთლების შრიალს შეუერთდა, იქაურობა იდუმალებამ მოიცვა.
"განა შეიძლება ეს ადამიანი უბრალო მოკვდავი იყოს?" - იკითხა მონუსხულმა ინგლისელმა.
"ჯამაათის უსამართლობას გამოქცეულ კაცს უფრო მაგონებს, ხელოვნება რომ ქცევია ერთადერთ ნუგეშად", - დაასკვნა რუსმა.
გერმანელისთვის რომ გეკითხათ, ცივილიზაციას თავდაღწეულმა აქ სულიერი სიმშვიდე იპოვა.
"ვფიქრობ, - თქვა ერთ-ერთმა, - ეს კაცი საკმაოდ სახიფათოა და თან ძალიან მერკანტილურიც. ამ ველურ გარემოზე გავლენის მოსაპოვებლად ჯერ მზაკვრული გეგმა შეიმუშავა და ახლა მოთმინებით ელოდება მის განხორციელებას."
ამასობაში დაღამდა და როცა თუთარჩელამ პატარა მოედანს მთვარის შუქი მოჰფინა, უფრო კარგად დაინახეს კაცი, რომელიც თვალებდახუჭული უკრავდა ჩელოზე. წვერიანი სახე ისე დაეღარა ნაოჭებს, ვერ მიხვდებოდით, საიდან იწყებოდა ან სად მთავრდებოდა ეს სევდიანი ხაზები. ჩამოშლილი შავი კულულები ნაზად ჩრდილავდა შუბლს.
- სულ აქ უკრავს?
- ან ის მიწის გროვა რა არის?
- აქ უკრავს, - უპასუხა ბელადმა, - ცოლის სასთუმალთან.
- ცოლიც ჰყავს?
- ჰყავდა და მოკვდა.
გაჩუმდნენ...
- წავიდეთ?
- წავიდეთ!
წავიდნენ...
მეორე დღეს, როცა უცნაური განდეგილი უკან დაბრუნდა, სცადეს, მაგრამ ბევრი ვერაფერი დასტყუეს. "მოგზაურობისას გემმა კატასტროფა განიცადა, აქ ამოვყავით თავი. ცოლი აქ გარდამეცვალა და მეც სხვაგან წასვლა აღარ ვისურვე", - ძუნწი ახსნა-განმარტებით შემოიფარგლა და მეტად აღარ შეჰყოლია საუბარს. სტუმრები წასასვლელად წამოიშალნენ.
მოგზაურობა თუ შთაბეჭდილებებით ასავსები გუდაა, თითოეულის ვალია, თავისი წილი მოგონება მოათავსოს მასში. ასეც მოიქცნენ, ყველამ საკუთარი ჟურნალი შეავსო, თუმცა არც ერთს არ გახსენებია ეს უცნაური მარტოსული.
