პროლოგი
მოხვალ ჩემს დასაფლავებაზე?
ქვევით იყურება, წინ ყავის ფინჯანი უდგას, მას დასცქერის და არაფერს ამბობს.
მოხვალ ჩემს დასაფლავებაზე? კიდევ ერთხელ ეკითხება.
ჯერ ხომ ცოცხალი ხარ, ეუბნება.
მაგრამ ის მესამედაც ეკითხება: მოხვალ ჩემს დასაფლავებაზე?
კი, პასუხობს, რასაკვირველია, მოვალ შენს დასაფლავებაზე.
არყის ხე დგას საფლავთან, რომელიც ამოვირჩიე.
მშვენიერი, ამბობს ის.
ოთხი თვის შემდეგ პიტსბურგშია, როდესაც ატყობინებენ, გარდაიცვალაო.
მისი დაბადების დღეა; სანამ ევროპიდან პირველ მილოცვას მიიღებდეს, ლუდვიგი ურეკავს, მისი შვილი, და ეუბნება: დღეს მამა გარდაიცვალა.
მის დაბადების დღეს.
დასაფლავებისას ჯერ კიდევ პიტსბურგშია.
დილის ხუთ საათზე, ბერლინის დროით ათზე, ზუსტად ცერემონიის დაწყების დროს დგება, სასტუმროს ოთახის მაგიდაზე სანთელს დგამს, ანთებს და ინტერნეტიდან უკრავს მისთვის მუსიკას.
მოცარტის d-Moll კონცერტის მეორე ნაწილს.
ბახის გოლდბერგის ვარიაციების არიას.
შოპენის მაზურკას As.
მუსიკალურ ნაწარმოებებს შორის რეკლამა გადის.
ახალი ჰიუნდაი. ბანკი, რომელიც სამშენებლო კრედიტს გასცემს, სურდოს წამალი.
ექვსი კვირის თავზე პიტსბურგიდან ბერლინში რომ ბრუნდება, ახალმიწაწაყრილ ბორცვს ხედავს და იქვე არყის ხეს. ვარდები, რომლებიც ერთ მეგობარს მის საფლავზე მიატანინა, უკვე გადაუყრიათ. მეგობარმა უამბო, როგორ ჩაიარა დასაფლავებამ. მუსიკა დაუკრავთ.
რა დაუკრეს? კითხულობს.
მოცარტი, ბახი და შოპენი, ეუბნება მეგობარი.
თავს უქნევს.
ნახევარი წლის შემდეგ ქმარიც შინ არის, როცა ვიღაც ქალს მუყაოს ორი დიდი ყუთი მოაქვს.
იტირა, ამბობს ქმარი, ცხვირსახოცი მივაწოდე.
ყუთები შემოდგომის დადგომამდე კატარინას სამუშაო ოთახში აწყვია.
დამლაგებელი რომ მოდის, კატარინა ყუთებს ტახტზე შედგამს ხოლმე და ოთახი რომ დასუფთავდება, ისევ იატაკზე აბრუნებს. წიგნის თაროს მისაწვდომად კიბის გაშლა თუ უწევს, ყუთებს გვერდზე აჩოჩებს. თაროზე ორი დიდი ყუთის ადგილი არ აქვს. სარდაფი ცოტა ხნის წინ დაეტბორათ. ხელუხლებლად ხომ არ დააწყოს სანაგვესთან? ზედა ყუთს ხსნის და შიგ იხედება. შემდეგ ისევ ხურავს.
ამბობენ, კაიროსს, ბედნიერი წამის ღმერთს, შუბლზე ერთი კულული აქვს ჩამოვარდნილი, მხოლოდ ამ კულულით თუ მოიხელთებო. ოღონდ ღმერთმა ფრთაშესხმული ფეხებით თუ ჩაგიქროლა, მოტვლეპილ კეფას მოგიშვერს და ხელჩასაჭიდს ვერაფერს უპოვი. ბედნიერი წამი იყო, როცა მაშინ ცხრამეტი წლის გოგო ჰანსს გადაეყარა? ნოემბრის დასაწყისში, ერთ დღესაც, იატაკზე ჯდება და ფურცელ-ფურცელ, საქაღალდე-საქაღალდე იწყებს ჯერ პირველი, შემდეგ კი მეორე ყუთის შიგთავსის დათვალიერებას. კაცმა რომ თქვას, ნანგრევებით მოფენილი ველი უფროა. ყველაზე ძველი ჩანაწერები 86 წლით თარიღდება, უახლესი კი 92-ით. წერილებს პოულობს და წერილების ასლებს, ჩანაწერებს, საყიდლების სიებს, კალენდრებს, ფოტოებსა და ნეგატივებს, ღია ბარათებს, კოლაჟებს, აქა-იქ გაზეთის სტატიას. კაფე კრანცლერის შაქრის ნატეხი ხელში ეფშვნება. საქაღალდეებიდან ერთმანეთს შეწებებული ფურცლები ცვივა, პასპორტის ფოტოები ფურცლებზეა მიმაგრებული, ასანთის კოლოფში თმის კულული დევს.
მასაც აქვს წერილებით, წერილების ასლებით და სამახსოვრო ნივთებით სავსე ჩემოდანი, უმეტესი მათგანი ბრტყელი ექსპონატია, როგორც იტყვიან არქივის პროფესიულ ენაზე. თავისი დღიურები და კალენდრებიც შენახული აქვს. მეორე დღეს ბიბლიოთეკის კიბეზე ადის და ზედა თაროდან ჩემოდანს იღებს, დამტვერილია, გარედანაც და შიგნიდანაც. დიდი ხნის წინ ჰანსის ყუთებისა და მისი ჩემოდნის ქაღალდებს დიალოგი ჰქონდათ გაჩაღებული. ახლა დროსთან აგრძელებენ დიალოგს. ამგვარ ჩემოდანში, ამგვარ ყუთში დასასრული, დასაწყისი და შუა განურჩევლად, ერთად აწყვია ათწლეულების მტვერში, აწყვია ის, რაც თვალის ასახვევად დაიწერა და ისიც, რაც სიმართლისთვის ითქვა, უნდათ თუ არა, ყველაფერი მჭიდროდ ჩაკეცილა ერთმანეთში, უთქმელიც და ნათქვამიც, ერთად აწყვია წინააღმდეგობრივი გრძნობებიც და გამოუხატავი ბრაზიც, დამუნჯებული სიყვარულიც, ყველაფერი ერთ კონვერტში მოხვედრილა, ერთ საქაღალდეში, დავიწყებულიც ისევე გაყვითლებულა და დაკუჭულა, როგორც ის, რაც მეხსიერებას ჯერ კიდევ შემორჩენია, ცხადად ან ბუნდოვნად. კატარინას ძველი საქაღალდეების ქექვაში ხელები უმტვერიანდება და ამ დროს ახსენდება მამა, რომელიც ბავშვებს დაბადების დღეზე ყოველთვის ჯადოქრად გადაცმული ართობდა. ერთბაშად ააფრიალებდა ხოლმე უამრავ ბარათს და დაცვენილთაგან სწორედ იმას გამოაძრობდა, რომელიც მას ან სხვა ბავშვს დაემახსოვრებინა.
მხოლოდ მე და შენ
და თუ არ ვართ ჩვენ,
აღარც ღმერთია,
ღმერთი და ცა ჩამოიქცევა.
ანგელუს სილეზიელი
ჩუქება
